KAMIŞ BALYASI SEKTÖRÜ ORTAKÖY’DE TARİHE KARIŞTI

Konya’nın Tuzlukçu ilçesine bağlı Ortaköy Mahallesi, bir dönem yüzlerce kişiye ekmek kapısı olan kamış balya sektörüyle adından söz ettiriyordu. Bolvadin’den Tuzlukçu’nun köylerine kadar uzanan geniş bir bölgeden gelen işçiler, Ortaköy’de kamış biçip balya haline getirerek başta Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok ülkeye ihracat yapıyordu. Ancak iklim şartlarındaki değişim ve çevresel faktörler bu sektörü yok etti.

Her gün yüzlerce işçi çalışıyordu
Kamış balya sektörü özellikle 1980’li ve 1990’lı yıllarda bölge ekonomisinin bel kemiğini oluşturuyordu. Günde yaklaşık 500 ila 700 kişi bu iş kolundan geçimini sağlıyordu. Köylüler kamışları biçip Ortaköy’e getiriyor, burada işlenip balya haline getirilerek ihraç ediliyordu. Kamışlar kesilip, ayıklanıp taranıyor, ardından özel düzeneklerle balya yapılıyordu. Hazırlanan balyalar kepçelerle kamyonlara yükleniyor, kamyonlar doldukça Mersin Limanı'na taşınıyor ve oradan da konteyner gemileriyle Avrupa’ya gönderiliyordu.

Yalıtım malzemesi olarak Avrupa'ya gönderiliyordu
Sektörün ihracat ayağını üstlenen Baysallar firması, kamışları Mersin Limanı’ndan başta Almanya, Fransa ve Hollanda olmak üzere Avrupa ülkelerine gönderiyordu. Avrupa’da bu kamışlar özellikle ısı ve ses yalıtımı amacıyla kullanılıyordu. Yüksek verim ve doğallığı nedeniyle Avrupa pazarında rağbet gören Ortaköy kamışı, ülke ekonomisine de önemli katkı sağlıyordu.

“Pancar parasından çok kazanıyoruz” diyorlardı
Kamış sektöründe yıllarca ustabaşı olarak çalışan ve o döneme tanıklık eden Ömer Yavuz, gazetemize yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Kamışlar köylü tarafından kesilip bize getirilirdi. Burada biçilir, ayıklanır, taranır ve balya haline getirilirdi. Kamyonlarla Mersin’e gider, oradan Avrupa’ya ihracat yapılırdı. Ayın 15’inde kamış getiren köylülere para dağıtırdık. O dönemde köylüler 'Biz bu kamış parasından pancar parasından çok kazanıyoruz' derdi. Köyün neredeyse tamamı bu işle uğraşırdı. Kamış, kırsalda yaşayanlar için önemli bir geçim kaynağıydı. 2000 yılına kadar sürdü. Sonra her şey değişti. Ne iklim aynı kaldı, ne de kamış kaldı.”

İklim değişikliği ve kuraklık sektörü bitirdi
Bölgede yaşanan iklim değişikliği, su kaynaklarının azalması ve tarım arazilerinin şekil değiştirmesiyle birlikte kamışlık alanlar büyük oranda yok oldu. Kamış artık ne yetişiyor ne de toplanabiliyor. Bu doğal değişimle birlikte bir dönem büyük bir istihdam kaynağı olan bu sektör de sessizce ortadan kalktı.

Ekonomik ve sosyal etkileri büyük oldu
Kamış sektörünün yok oluşu sadece ekonomik değil, sosyal anlamda da önemli etkiler yarattı. O dönem kamış sayesinde çocuklarını okutan, evini geçindiren çok sayıda aile bugün başka geçim yolları aramak zorunda kaldı. Bölgedeki işsizlik oranı bu kayıpla birlikte artarken, yeni nesiller kamışın ne işe yaradığını dahi bilmez hale geldi.

Unutulan emek, kaybolan bir meslek
Bugün Ortaköy’de kamış balya atölyelerinin yerinde sessizlik hâkim. Ne biçilen kamışlar, ne de yüklenen kamyonlar var artık. Bölge halkı için bir zamanlar hayatın ta kendisi olan bu meslek, artık sadece anılarda ve eski fotoğraflarda kaldı.